Menu
Hoe kunnen we u helpen? HELIOMARE BIEDT ONDERSTEUNING OP:
Niemand aan de zijlijn!

Dat is waar wij voor staan. Ook als u een handicap, beperking, autisme of niet-aangeboren hersenletsel heeft, wilt u meedoen in de maatschappij. Daarom zetten wij iedere dag onze expertise, kwaliteit en onze mentaliteit in om onze belofte waar te maken. Uiteraard staan uw behoeften en wensen hierbij centraal. Wij werken dus graag samen met u en uw naasten!

We werken voor u aan resultaat

Heliomare begrijpt als dat een keuze voor behandeling, therapie, training, onderwijsvorm of andere ondersteuning gemakkelijker te maken is als u de resultaten daarvan kunt zien. We maken graag aantoonbaar wat onze ondersteuning voor bijdrage levert aan de zelfstandigheid van onze cliënten/patiënten en leerlingen. Dat geeft u een indruk wat u van onze ondersteuning kunt verwachten.

icn_aanmelden Created with Sketch. Ik wil me
aanmelden
icn_verwijzen Created with Sketch. Ik wil iemand
verwijzen
Ik wil het
aanbod bekijken
Ik wil een
vraag stellen

Trainingseffecten van handbike-gebruik bij personen met een dwarslaesie tijdens de revalidatie

Het verlies van motorische (sensorisch en autonome) functies als gevolg van een dwarslaesie leidt over het algemeen tot een verlaagde fitheid als wel een verminderd niveau van fysieke activiteit in het dagelijkse leven. Het is door de beperkte spiermassa dan ook lastig voor personen met een dwarslaesie om fit en gezond te blijven, mede gezien het feit dat zij extra gevoelig zijn voor secundaire gezondheidsklachten. Bovenstaande geldt vooral voor personen met een tetraplegie vanwege de geringe actieve spiermassa van de armen en romp en de verstoorde bloedsomloop als gevolg van autonoom disfunctioneren.

Er zijn maar weinig laagdrempelige, niet al te zware trainingsvormen beschikbaar die bovendien onafhankelijk uitvoerbaar zijn door personen met een tetraplegie of door personen die recent een dwarslaesie kregen. Handbiken is daarop een uitzondering. In dit promotieonderzoek werd onderzocht of handbiken tijdens en na de revalidatie een positief effect heeft op de fysieke capaciteit, en daardoor op het dagelijks functioneren, de gezondheid en kwaliteit van leven, bij personen met een dwarslaesie.

Doelen van het onderzoek

In het onderzoek is de hypothese getoetst dat bij handbiketraining:

  • Een grotere variatie (en massa) van romp- en armspieren getraind wordt, dit met een veel lagere piekbelasting.

  • Een regelmatige training van de aerobe capaciteit en spierkracht mogelijk is.

  • Proefpersonen met een (hoge) dwarslaesie in het revalidatieproces veel eerder –en met een hoger geleverd vermogen- handbiken in vergelijking met de meer gecompliceerde en meer belastende hoepelrolstoel.

Resultaten

Er is een systematische review uitgevoerd naar de trainingseffecten van tot op heden gebruikte trainingsvormen, zoals onder andere rolstoelrijden, fitness en armcranken. Hieruit blijkt dat er (met name bij personen met een tetraplegie) weinig studies beschikbaar zijn van een hoge methodologische kwaliteit. Het bewijs dat training van de bovenste extremiteiten een positief effect heeft op de fysieke capaciteit (piek zuurstofopname en piekvermogen) is dan ook niet sterk. Er kan op basis van de literatuur geen definitieve aanbeveling worden gedaan over de meest geschikte trainingsvorm, intensiteit, frequentie of duur. Het effect van handbiketraining is nog niet eerder onderzocht. Daarnaast is cross-sectioneel onderzoek uitgevoerd naar de bruikbaarheid van hartslag als indicator van de trainingsintensiteit bij personen met een tetraplegie. Hieruit kwam naar voren dat het gebruik van hartslag heroverwogen dient te worden bij deze groep.

Er zijn drie studies uitgevoerd naar de effecten van handbiken.

  • Studie 1 - De invloed van handbikegebruik tijdens en (één jaar) na de revalidatie (een longitudinale data-analyse uitgevoerd met data uit het landelijke dwarslaesieonderzoek: koepelproject).

  • Studie 2 - De effecten van handbiken op de fysieke capaciteit en gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven bij personen met een tetraplegie (experimentele studie met double baseline design).

  • Studie 3 - De effecten van gestructureerde handbiketraining bij personen met een dwarslaesie op de fysieke capaciteit tijdens de revalidatie (experimentele studie waarbij vergeleken is met controleproefpersonen uit het koepelproject).

Op basis van deze studies blijkt dat handbikegebruik/gestructureerde training bij personen met een dwarslaesie tijdens en na de revalidatie, in vergelijking met niet handbiken (reguliere behandeling), leidt tot overwegend significante toenames in fysieke capaciteit/fitheid, gereflecteerd in piekvermogen en in mindere mate in piek zuurstofopname. Daarnaast werden enige verbeteringen in spierkracht van de armen gevonden. In geen van de drie studies werd echter een verbetering in ademhalingsfunctie gevonden die kan worden toegeschreven aan handbiketraining. Er zijn geen overbelastingsblessures gerapporteerd die werden veroorzaakt door handbiketraining. Bij personen met een tetraplegie bleek het trainen echter wel belemmerd te worden door secundaire gezondheidsproblemen zoals bijvoorbeeld blaasontstekingen (niet als gevolg van de handbiketraining zelf).

Conclusie

  • Handbiken is een veilig en geschikt trainings- en mobiliteitsmiddel om de fysieke capaciteit van (laag belastbare) personen met een dwarslaesie te onderhouden of te verbeteren, ook al in de vroege revalidatie.

Toepassing van de onderzoeksresultaten in de praktijk

Dit onderzoek heeft er toe bijgedragen dat handbiken landelijk en structureel wordt toegepast als trainingsmiddel tijdens en na de revalidatie:

  • Het boek Hoe blijf je fit met een dwarslaesie? door Linda Valent en Rogier Broeksteeg is geschreven als vervolg op de kennis uit dit proefschrift.

  • Een andere praktijktoepassing is het toepassen van de kennis uit het proefschrift over training bij handbiketeam Helio Heroes aan de Alpduzes (3 x deelname ongetrainde groep).

  • Uit deze positieve ervaringen is vervolgens het idee geboren om een eigen handbike-evenement te organiseren; de HandbikeBattle. Relatief ongetrainde handbikers uit Nederlandse revalidatiecentra participeren en dankzij dit evenement is handbiken populair geworden en wordt meer beoefend.

  • Verdere kennisontwikkeling over testen, trainen en blessurepreventie bij deze doelgroep wordt geborgd middels een vervolgpromotie-onderzoek ‘HandbikeBattle’. De promovenda Ingrid Kouwijzer is in oktober 2016 aangesteld bij Heliomare en wordt begeleidt door co-promotoren Linda Valent (Heliomare), Sonja de Groot (Reade) en Luc van der Woude (UMCG).

Projectgroep

Dit onderzoek is uitgevoerd door Linda Valent, bewegingswetenschapper en ergotherapeut. Vanuit Heliomare werd zij begeleid door Han Houdijk (co-promotor) en Hans Slootman. Vanuit de Faculteit der Bewegingswetenschappen (VU) waren Luc van der Woude (promotor) en Peter Hollander (promotor) betrokken, vanuit het VUmc was dit Annet Dallmeijer (co-promotor).

Betrokken instellingen

  • Heliomare

  • Reade (toen: Revalidatie Centrum Amsterdam)

  • De Hoogstraat

  • Faculteit der Bewegingswetenschappen, Vrije Universiteit

Financiering

Het onderzoek is gefinancierd door ZonMw.

Publicaties

Looptijd

Startdatum: januari 2002

Einddatum: januari 2009

Contactpersoon

Mw. L. Valent

Uitgelicht

De promotie vond plaats op 15 mei 2009.

Het proefschrift, inclusief een uitgebreide Nederlandse samenvatting, is hier te vinden.

Deel dit bericht
Terug naar boven
Deze website maakt gebruik van cookies

Heliomare plaatst cookies om de website goed te laten werken en om de website te verbeteren. Deze cookies verzamelen geen persoonsgegevens. Meer informatie vindt u in ons cookiebeleid. Maak uw keuze of u de cookies accepteert.

Heliomare plaatst cookies om de website goed te laten werken en om de website te verbeteren. Meer informatie vindt u in ons cookiebeleid. Maak uw keuze of u de cookies accepteert.