Bij afasie weet je vaak precies wat je wilt zeggen, maar de woorden komen niet naar buiten. Dat betekent niet dat je intelligentie is aangetast. Je weet wat je denkt, voelt en wilt vertellen, alleen lukt het niet om dit in woorden uit te drukken. Ook als je op een moment alleen maar ‘ja’ of ‘nee’ kunt zeggen, ben je niet gek. Je begrijpt nog steeds wat er om je heen gebeurt en je hebt de buitenwereld goed in de gaten.
De eerste week na mijn afasie voelde ik me totaal opgesloten in mijn eigen lichaam. Ik kon alleen maar ‘ja’ of ‘nee’ zeggen en soms een woord opschrijven. Van binnen wist ik precies wat ik wilde zeggen, maar de woorden kwamen niet.
Dat is ontzettend frustrerend. Je voelt je niet begrepen, terwijl je zelf heel goed begrijpt wat er gebeurt.
Soms kan het voor de buitenwereld verleidelijk zijn om harder of zelfs wat kinderlijker tegen je te praten. Ik denk dat dit meestal niet verkeerd bedoeld is. Het komt waarschijnlijk voort uit de gedachte dat iemand je niet begrijpt. Maar dat is juist het misverstand: met mijn intelligentie is niets mis.
Ik wist precies wat ik wilde zeggen. Mijn gedachten waren er gewoon. Alleen de woorden waren er even niet.
Mijn eerste woordjes
Ik begreep al snel dat ik zelf ook heel veel moest oefenen. Daarom pakte ik een A4’tje. Dat werd mijn houvast.
Iedere dag schreef ik vier woorden op die ik probeerde te articuleren en zo vloeiend mogelijk uit te spreken. Mijn allereerste woord was: ‘goedemorgen’. Een mooi woord om mee te beginnen, zeker als er iedere dag iemand bij je binnenkomt.
Elke dag kwamen er vier nieuwe woorden bij. Aan het einde van de week stond mijn A4’tje helemaal vol.
Aan iedereen die het maar wilde horen — en soms ook aan mensen die er misschien niet op zaten te wachten — las ik mijn woorden voor. Het waren maar woorden, maar voor mij betekenden ze zoveel meer. Met die woorden begon mijn avontuur om opnieuw te leren praten.
Na een week ging ik naar Heliomare voor mijn revalidatie. Dat volle A4’tje nam ik mee. Het was mijn erelijst. Ik weet nog goed dat ik de woorden aan de logopediste voorlas. Voor mij was dat een belangrijk moment. Het was het begin van een nieuwe weg: de weg terug naar mijn stem.
Vanaf dat moment oefende ik iedere dag met woorden. Ik las ze hardop voor en probeerde te ontdekken waar het misging. Als een woord niet lukte, ging ik daar extra mee oefenen.
In mijn hoofd waren de woorden en zinnen niet verdwenen. Ze zaten er nog steeds. Alleen de verbindingen in mijn hersenen die nodig waren om die woorden te vinden en uit te spreken, moesten opnieuw worden aangelegd.
Het voelde soms alsof ik de weg naar woorden opnieuw moest leren kennen. De woorden waren er wel, maar mijn hersenen moesten opnieuw ontdekken welke weg ze moesten nemen om ze naar buiten te krijgen.
En zo begon ik, woord voor woord, opnieuw.
Voor mij was Heliomare een plek waar ik opnieuw mocht leren praten, lezen en vertrouwen op mezelf. Ik kan me eigenlijk geen betere plek voorstellen om te herstellen.
Cees
Mijn weg terug naar spreken en lezen
Ik had vooral last van woordvindingsproblemen. Dat betekent dat je precies weet wat je wilt zeggen, maar dat je niet op het juiste woord kunt komen. Voor mij was dat vooral lastig wanneer ik spontaan iets wilde vertellen.
Ik zat bijvoorbeeld in een gezelschap en bedacht iets wat ik wilde zeggen. In mijn hoofd had ik de zin al bijna klaar, maar tegen de tijd dat ik eindelijk de woorden gevonden had, was het gesprek alweer een heel andere kant op gegaan. Ook aarzelde ik veel en kwam mijn spreken nogal hakkelend over. Op zulke momenten dacht ik al snel: laat maar, ik sla dit maar even over.
Toch probeerde ik naast mijn therapieën altijd iets extra’s te doen. Ik wilde mezelf blijven uitdagen. Zo verslond ik alle quizprogramma’s op televisie die iets met woorden en kennis te maken hadden, zoals Met het Mes op Tafel en Triviant. Ook ben ik veel gaan lezen.
In het begin was lezen ontzettend moeilijk. Soms moest ik een zin wel negen keer lezen voordat ik begreep waar die over ging. En als ik een pagina uit had, moest ik soms weer terug om te bedenken waar het verhaal ook alweer over ging.
Maar door het steeds opnieuw te proberen, ging het langzaam beter. Stap voor stap kreeg ik er steeds meer vertrouwen in. Inmiddels kan ik gelukkig weer ‘normaal’ lezen. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar voor mij is het een enorme overwinning.
Ook ben ik steeds meer met andere mensen gaan praten. In het begin vooral met mijn kamergenoot. Ik ben hem nog steeds dankbaar dat hij het geduld had om naar mij te luisteren, ook wanneer ik er soms een behoorlijk potje van maakte.
Langzaam kreeg ik steeds meer zelfvertrouwen. Ik durfde weer gewoon mee te praten met mensen en merkte dat ik niet meer bij iedere zin hoefde na te denken. Dat gaf mij het vertrouwen om steeds verder te gaan.
Ik denk dat ik nog wel een strijd te leveren heb voordat mijn spraak weer helemaal is zoals ik zou willen. Een grote toespraak geven of een grote groep mensen toespreken, zal waarschijnlijk niet meer hetzelfde worden als vroeger. Misschien wordt mijn spraak nooit meer helemaal zoals die voorheen was.
Maar als ik gewoon goede gesprekken kan voeren, met mensen kan lachen en kan vertellen wat ik denk en voel, dan ben ik al ontzettend tevreden.
Tot slot wil ik Heliomare heel graag bedanken. Alles wat daar gebeurt, staat in het teken van revalidatie en herstel. Van de verpleging tot de artsen en therapeuten: iedereen draagt op zijn of haar eigen manier bij aan dat proces.
Voor mij was Heliomare een plek waar ik opnieuw mocht leren praten, lezen en vertrouwen op mezelf. Ik kan me eigenlijk geen betere plek voorstellen om te herstellen.